ΑΤΤΙΚΟ ΠΡΑΣΙΝΟ | ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Αττικό Άλσος
Περιήγηση
Γενική Παρουσίαση
Στοιχεία Χλωρίδας και Πανίδας
Προσβάσεις
Εγκαταστάσεις Αθλητισμού, Πολιτισμού και Αναψυχής
Πληροφορίες - Ωράριο
Νέα - Εκδηλώσεις
Ιστορία - Αρχιτεκτονική
Αναπλάσεις
Υλικό για Εκπαιδευτικούς
θέμα: ΣΠΗΛΑΙΑ
από: khdeias, 15/09/2010
θέμα: Re: ΣΠΗΛΑΙΑ
από: Natasa, 15/09/2010
Χώροι Πρασίνου / Αθήνα / Αττικό Άλσος / Ιστορία - Αρχιτεκτονική

Τα Τουρκοβούνια

Αττικό Άλσος Η περιοχή του Αττικού Άλσους είναι γνωστή και ως περιοχή των «Τουρκοβουνίων», χαρακτηρισμό που διατηρεί από το 1456 εξαιτίας της εκεί μακράς παραμονή της στρατιάς του Τούρκου Πασά Ομάρ, που κατέλαβε την Αθήνα. Σύμφωνα με μια εκδοχή, η ονομασία τους προέρχεται από την στρατοπέδευση των Τούρκων στρατιωτών, για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων του 1456 των Οθωμανών για την κατάληψη της Αθήνας. Τα Τουρκοβούνια, με 338 μέτρα υψόμετρο, παλιότερα λέγονταν και Λυκοβούνια, γιατί τότε - και μέχρι και πριν από κάποια χρόνια - ήταν μια ακατοίκητη περιοχή, οπότε εκεί πιθανόν να υπήρχαν λύκοι.

Στην αρχαιότητα, ο χώρος συνδεόταν με τη βασιλική βελανιδιά, το ιερό δέντρο του θεού Δία κατά τη μυθολογία. Όπως αναφέρει ο Παυσανίας στα “Αττικά”, ήταν αφιερωμένος και είχε στην κορυφή του ξόανο του θεού Δία: “Διός άγαλμα Αγχεσμίου” καιρικού θεού, δηλαδή του θεού που ρύθμιζε τις καιρικές συνθήκες. Σύμφωνα με τον μύθο, από εκεί ο πατέρας των θεών έριχνε τις αστραπές και τις βροντές.

Η ιστορία του χώρου συνδέεται επίσης με την Ελιά, δέντρο σύμβολο της Αθήνας και της Αττικής. Όπως αναφέρει ο Διονύσιος Σουρμελής στην “Ιστορία των Αθηνών”, πάνω στο λόφο βρισκόταν το “Άλσος των Ευμενίδων”. Σ’ αυτό οδηγήθηκε ο Οιδίποδας από την κόρη του Αντιγόνη για να ξεπλυθεί από τα αμαρτήματα της οικογένειας των Λαβδακιδών και να δικαστεί. Σύμφωνα με την ίδια εκδοχή, αφού δικάστηκε, εξαφανίστηκε σε μία σπηλιά που βρισκόταν στα νοτιοανατολικά του βουνού.

Μέχρι το 1941, τα Τουρκοβούνια διατηρούσαν πυκνή βλάστηση. Η Κατοχή και οι ανάγκες των Αθηναίων για καύσιμα οδήγησαν το μεγαλύτερο μέρος του φυσικού δάσους σε καταστροφή. Στις σπηλιές και τα βράχια έβρισκαν επίσης καταφύγιο αντάρτικες ομάδες.

Στην περιοχή αυτή βρίσκονταν αργότερα τα λατομεία της Αθήνας. Από το τέλος όμως, της δεκαετίας του 1960 η περιοχή άρχισε να μπαζώνεται από διάφορες εκσκαφές και απομακρύνθηκαν τα λατομεία. Μέρος των Τουρκοβουνίων και των λατομείων είναι το Αττικό Άλσος. 

«Παπανδρέικα»

Το έτος 1964, επί πρωθυπουργίας Γεωργίου Παπανδρέου, ο τελευταίος παραχώρησε έκταση 300 στρεμμάτων από την πλευρά του Πολυγώνου σε άπορες οικογένειες από την Κρήτη. Χτίστηκαν περίπου 100 σπίτια, τα περισσότερα από τα οποία κατοικούνται έως και σήμερα, ενώ το τμήμα αυτό ονομάστηκε «Οικισμός Παπανδρέου». H χούντα προχώρησε σε αναγκαστική απαλλοτρίωση της έκτασης - ήταν η εποχή που ο δικτάτορας Παπαδόπουλος ήθελε να χτίσει εκεί μια «νέα Αγια-Σοφιά». Ωστόσο οι κάτοικοι αρνήθηκαν να αποχωρήσουν από τα σπίτια τους. Έως και σήμερα υπάρχει δικαστική εκκρεμότητα μεταξύ του Δημοσίου και των ιδιοκτητών των σπιτιών αυτών ή των κληρονόμων τους. Το 1978, με Προεδρικό Διάταγμα, το Αττικό Άλσος χαρακτηρίστηκε κοινόχρηστος χώρος πρασίνου.

2000- 2003: Αποκατάσταση Αττικού Άλσους

Το 1996 το ΥΠΕΧΩΔΕ αναθέτει την ευθύνη για τη συντήρηση, φύλαξη και εκμετάλλευση του άλσους στο Ειδικό Ταμείο Μόνιμων Οδοστρωμάτων Αθηνών (Ε.Τ.Μ.Ο.Α.), υπηρεσία του Υπουργείου. Τέσσερα χρόνια αργότερα με το Π.Δ. 98/ 2000 «Περί καταργήσεως του Ε.Τ.Μ.Ο.Α.» (Φ.Ε.Κ. 85 Δ’ / 15- 03- 2004) εντάσσεται στις αρμοδιότητες της Υπερνομαρχίας Αθηνών- Πειραιώς η ευθύνη της διατήρησης, συντήρησης και διαχείρισης του Αττικού Άλσους.

Αττικό ΆλσοςΠρώτο μέλημα της Υπερνομαρχίας υπήρξε η αποκατάστασή του και για το σκοπό αυτό απομακρύθηκαν μπάζα και σκουπίδια, επιδιορθώθηκε σημαντικό τμήμα του ηλεκτροφωτισμού τόσο περιφερειακά όσο και σε εσωτερικές οδούς του Άλσους και ελήφθησαν μέτρα για τη διατήρηση, τη συντήρηση και την προστασία του χώρου, όπως κυρίως η εικοσιτετράωρη φύλαξή του, ο συστηματικός καθαρισμός του και η αποψίλωσή του από τα ξηρά χόρτα.


Η Υπερνομαρχία Αθηνών- Πειραιώς, με τις προσπάθειες αφ’ ενός της κ. Φώφης Γεννηματά και αφ’ εταίρου της κ. Ντίνας Μπέη, για την αξιοποίηση του Αττικού Άλσους, πέτυχε την ένταξη του έργου «ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΑΤΤΙΚΟΥ ΑΛΣΟΥΣ» στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, με προϋπολογισμό 8.925.000 ευρώ και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης 18 μήνες από την υπογραφή της σύμβασης (11/7/2008). 

Το 2003 ξεκίνησαν μεγάλες προσπάθειες από την Υπερνομαρχία Αθηνών – Πειραιώς ώστε ο χώρος να συντηρηθεί.Έτσι:
• Το Άλσος καθαρίζεται καθημερινά, κλαδεύεται και αποψιλώνεται
• Φυλάσσεται περιμετρικά
• Επισκευάσθηκαν οι αθλητικές εγκαταστάσεις και τοποθετήθηκε μια παιδική χαρά
• Απομακρύνθηκαν τόνοι από μπάζα και σκουπίδια
• Αποκαταστάθηκε μέρος του φωτισμού
• Ανατέθηκε και παραλήφθηκε από το ΙΓΜΕ Γεωτεχνική Μελέτη Ευσταθείας των πρανών
• Λειτούργησε το ξεχασμένο υπαίθριο Θέατρο με μεγάλη επιτυχία. 

Σήμερα η ανάπλαση έχει πλέον ολοκληρωθεί και το Αττικό Αλσος έγινε ακόμη πιο πράσινο ακόμη πιο φιλόξενο.

Στην όλη προσπάθεια ανάπλασης σημαντική υπήρξε επίσης η συμβολή σύσσωμου του Νομαρχιακού Συμβουλίου και των Νομαρχιακών Επιτροπών, ενω , πρέπει να τονισθεί και η καθοριστικής σημασίας συμβολή του Νομάρχη Πειραιά κ. Γιάννη Μίχα και της Τεχνικής Υπηρεσίας της Νομαρχίας Πειραιά, η οποία εκπόνησε την προμελέτη, διεξήγαγε άψογα της διαδικασίες του διαγωνισμού και ανελαβε την επίβλεψη του έργου.

 

Το Αττικό Άλσος αποτελεί χώρο περιαστικού δάσους, ένα χώρο πρασίνου και αναψυχής, σημαντικής οικολογικής αξίας για το Λεκανοπέδιο Αττικής.

Την τελευταία δεκαετία αποτελεί έναν από τους κυριότερους πόλους ψυχαγωγικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων των όμορων δήμων.