ΑΤΤΙΚΟ ΠΡΑΣΙΝΟ | ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή
Χάρτης
Γενική Παρουσίαση
Νέα - Εκδηλώσεις
Διεκδικήσεις
Διεκδικούμενοι Χώροι / Αθήνα / Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή  / Διεκδικήσεις

Η Ιστορία- Νομικό Καθεστώς

Παραχώρηση της έκτασης στους Δήμους (ν. 732/ 1977)
Το 1977 η τότε κυβέρνηση, με Υπουργό Άμυνας τον Ευάγγελο Αβέρωφ – Τοσίτσα, προχώρησε με τον νόμο 732/ 1977 στην παραχώρηση 965 στρεμμάτων στους δήμους Αθηναίων, Ζωγράφου και Παπάγου με σκοπό να γίνουν μητροπολιτικό πάρκο. Στον νόμο προβλεπόταν επίσης, ότι μια περιοχή στον Υμηττό, στα όρια του Δήμου Παπάγου, θα ρυμοτομούνταν για να δοθούν οικόπεδα σε αξιωματικούς. Η επιλεγμένη περιοχή όμως εντασσόταν στην προστατευόμενη ζώνη Β' του Υμηττού, με αποτέλεσμα κάτοικοι να προσφύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), το οποίο έκρινε ότι μια τέτοια ενέργεια είναι παράνομη. Η κυβέρνηση τότε εξέλαβε ως «εκπεσόντα» ολόκληρο τον νόμο - αν και η απόφαση του ΣτΕ αφορούσε μόνο το σκέλος της δόμησης στον Υμηττό - και, αντί να φέρει άλλον, τον πάγωσε. Σημειώνεται ότι ο νόμος αυτός τελεί εν ισχύ μέχρι σήμερα καθώς δεν έχει εκδοθεί μεταγενέστερος που να τον καταργεί, όμως ουδέποτε εφαρμόστηκε.

Το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας (ν. 1515/ 1985)
Το 1985 το ΠαΣοΚ καταρτίζει και θεσμοθετεί το ρυθμιστικό σχέδιο της Αθήνας (μεγάλες χρήσεις για όλο το Λεκανοπέδιο) με τον ν. 1515/ 1985, όπου προβλεπόταν η δημιουργία μητροπολιτικού χώρου πρασίνου στην ευρύτερη περιοχή Γουδή. Δημιουργείται και ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας για να εφαρμόσει τον νόμο.

«Ασκληπιείο Πάρκο Αθηνών»
Το 1994 ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Κώστας Λαλιώτης εξαγγέλλει τη δημιουργία «Ασκληπιείου Πάρκου» που δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Πρόκειται για μία πρόταση της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η πρόταση αυτή συνιστά μια ποιοτική αναθεώρηση των σχέσεων Πόλης και Πολιτισμού, μέσα από την αναβάθμιση των υπηρεσιών Υγείας, σε μια εκτεταμένη περιοχή της πόλης με υπερτοπική σημασία για το σύνολο του πολεοδομικού συγκροτήματος της Αθήνας.

Το Ασκληπιείο Πάρκο προβλέπεται να καλύψει το χώρο που περικλείεται από τις οδούς Αγίου Θωμά, Μικράς Ασίας, Θηβών, Παπανδρέου, Πίνδου, Κύπρου, Μεσογείων, Λειβαδιάς και Τετραπόλεως δηλαδή από το Λαϊκό Νοσοκομείο στη περιοχή Γουδή, του Δήμου Αθηναίων, μέχρι και το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο. Σύμφωνα με την μελέτη το Ασκληπιείο Πάρκο αναπτύσσεται στους χώρους που διαθέτουν τα νοσοκομεία Λαϊκό, Αγία Σοφία, Αγλαΐα Κυριακού, Σωτηρία, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο, Γενικό Κρατικό,401 Στρατιωτικό Nοσοκομείο, 251 Νοσοκομείο Αεροπορίας, καθώς και η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και τα Τμήματα Οδοντιατρικό και Νοσηλευτικό του ιδίου Πανεπιστημίου. Θα περιλαμβάνει επίσης τους χώρους του Πάρκου των “Ενόπλων Δυνάμεων” και χώρους των Δήμων Αθηναίων, Ζωγράφου και Παπάγου.

Περισσότερα για την μελέτη για το «Ασκληπιείο Πάρκο Αθηνών»

Έρευνα Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος Ε.Μ.Π.
Όταν, το 1997, ανακοινώνεται η ανάληψη των Ολυμπιακών Αγώνων από την Αθήνα, ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας εκτιμά ότι είναι η μεγάλη ευκαιρία για να υλοποιηθούν οι δεσμεύσεις για την πρωτεύουσα και να ενταχθούν ορθολογικά στον πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό και οι ολυμπιακές εγκαταστάσεις. Αναθέτει στο Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος της Σχολής Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (Ε.Μ.Π.) τη διερεύνηση για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στα 965 στρέμματα στην περιοχή Γουδή. Επρόκειτο για μια έρευνα (Ερευνητικό Πρόγραμμα «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΓΟΥΔΙ - ΙΛΙΣΟΣ, 1997-2001») στην οποία μετείχαν περισσότεροι από 30 επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων (αρχιτέκτονες, γεωπόνοι, δασολόγοι, γεωλόγοι, νομικοί, οικονομολόγοι κ.ά.).

Η έρευνα κατέληξε στο εξής συμπέρασμα: στα 965 στρέμματα μπορεί να δημιουργηθεί πυρήνας δημοσίου πάρκου υψηλής οικολογικής ποιότητας για την αναψυχή όλων των κατοίκων του Λεκανοπεδίου, ενώ ταυτόχρονα να ενοποιηθεί με μια δεύτερη ζώνη που περιελάμβανε δασικές εκτάσεις και πράσινο στις όμορες ιδιοκτησίες (υπουργείο Δικαιοσύνης, νοσοκομεία Παίδων και «Αγλαΐα Κυριακού», νοσοκομεία «Σωτηρία» και «Γεννηματά», οι εκτάσεις του Ε.Μ.Π. στην Πολυτεχνειούπολη). «Έτσι θα διαμορφωνόταν ένας ενιαίος πράσινος χώρος 4.500 στρεμμάτων, εκ των οποίων 965 στρέμματα δημόσιο μητροπολιτικό πάρκο πρασίνου. Θα λειτουργούσε ως οικολογική σφήνα του ορεινού όγκου του Υμηττού στον αστικό ιστό, περιλαμβάνοντας ταυτόχρονα το μοναδικό τμήμα του Ιλισού ποταμού που παραμένει ακάλυπτο στην περιοχή των πηγών του», σημειώνει ο επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και μέλος της ερευνητικής ομάδας του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος του ΕΜΠ κ. Γιώργος Πατρίκιος, σε σχετικό ρεπορτάζ στην εφημερίδα «Το Βήμα» ((Παναγιώτα Μπιτσικα, «Το σκάνδαλο του ‘‘θεάτρου’’ μπάντμινγκτον», ΤΟ ΑΛΛΟ ΒΗΜΑ, Το ΒΗΜΑ, 11/02/2007).

Περισσότερα για το ερευνητικό Πρόγραμμα «ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΓΟΥΔΙ - ΙΛΙΣΟΣ, 1997-2001» μπορεί να βρει κανείς στην ιστοσελίδα του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Ε.Μ.Π.

Μπάντμινγκτον και Ολυμπιακοί Αγώνες (ν. 2947/ 2000)
Η έρευνα- μελέτη του Εργαστηρίου παραδόθηκε το 1999 στην επιτροπή του Οργανισμού της Αθήνας (ΟΡΣΑ, ΟΤΑ, εκπρόσωποι ΓΕΣ) και στη συνέχεια σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα ξεκίνησε η προσπάθεια για τη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για το Μητροπολιτικό Πάρκο Γουδή. Την περίοδο αυτή όμως αποφασίζεται η αλλαγή στην πολιτική για τους Ολυμπιακούς Αγώνες με στόχο την επίσπευση των έργων για τις αθλητικές εγκαταστάσεις χωρίς να είναι σαφές ποια ολυμπιακά έργα θα γίνουν σε ποιες περιοχές. Όταν για όλα τα στάδια έχει αποφασιστεί που θα γίνουν μένουν μονάχα δύο αγωνίσματα για τα οποία δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις: το μοντέρνο πένταθλο (κολύμβηση, ιππασία, δρόμο 5.000 μ., σκοποβολή και ξιφασκία) και η αντιπτέριση (μπάντμινγκτον).

Με τον Ολυμπιακό Νόμο 2947/ 2000 χωροθετήθηκε και κατασκευάστηκε στη δεξιά πλευρά της λεωφόρου Κατεχάκη - ως λυόμενη προσωρινή κατασκευή αποκλειστικά για τις ανάγκες των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, με υποχρέωση να απομακρυνθεί 6 μήνες μετά το τέλος τους - το συγκρότημα κλειστών ολυμπιακών εγκαταστάσεων του μπάντμινγκτον.
Μετά από παραστάσεις των επιτροπών κατοίκων και υπόμνημα του Εργαστηρίου προς τον τότε Υφυπουργό Πολιτισμού κ. Ν. Αλευρά υπήρξε σαφής προσωπική διαβεβαίωση ότι την επόμενη ημέρα των Ολυμπιακών Αγώνων το γήπεδο του μπάντμινγκτον θα απομακρυνόταν και θα υλοποιείτο ο σχεδιασμός για το Μητροπολιτικό Πάρκο.

«Κτίσμα χωρίς καμία αρχιτεκτονική αξία» 

Ας σημειωθεί ότι πρόκειται για ένα κτήριο που εσωτερικά είναι σημαντικής ποιότητας, φέρει σημαντικά ποιοτικά χαρακτηριστικά, όμως εξωτερικά δεν παρουσιάζει καμία αρχιτεκτονική αξία, ένα κτίσμα που περιλαμβάνει ένα υπόστεγο βιομηχανικού τύπου και πάρκινγκ και δρόμους πρόσβασης παράνομους, αφού δεν εντάχθηκαν σε κάποιο θεσμοθετημένο ρυμοτομικό σχέδιο με την δικαιολογία ότι πρόκειται για μία προσωρινή κατασκευή. Ο δε περιβάλλων χώρος οριοθετείται με ένα συρματόπλεγμα.

Παραχώρηση των στρεμμάτων του μπάντμινγκτον (ν. 3342/ 2005)
Τον Δεκέμβριο του 2005 η Αναπληρώτρια Υπουργός Πολιτισμού Φάνη Πάλλη-Πετραλιά και ο Υπουργός Άμυνας Σπήλιος Σπηλιωτόπουλος υπογράφουν μνημόνιο για την αξιοποίηση του χώρου στο μπάντμινγκτον. Με τον νόμο 3342/ 2005 η κατασκευή αυτή γίνεται μόνιμη και γίνεται πλέον εφικτή η παραχώρηση και η διαχείριση των πέντε στρεμμάτων του γηπέδου μπάντμινγκτον και άλλων 20 στρεμμάτων γύρω από αυτό στην ιδιωτική εταιρεία «Ολυμπιακά Ακίνητα Α.Ε.». Η τελευταία τα μίσθωσε για 20 χρόνια σε ιδιωτική εταιρεία, για πολιτιστικές χρήσεις (πρόκειται να κατασκευαστούν μεταξύ άλλων θέατρο 2.500 θέσεων, ανοιχτό θέατρο 1.500 θέσεων, εστιατόρια, υπόγειος χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων κ.ά.).

Απόπειρες «τσιμεντοποίησης»- Ανεκπλήρωτες Υποσχέσεις

Το 1994 ο τότε Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ K. Λαλιώτης κάνει για πρώτη φορά λόγο για την μετατροπή μιας μεγάλης έκτασης στο Γουδή σε Πάρκο. Εξαγγέλλει τη δημιουργία του «Aσκληπιείου Πάρκου», «ενός χώρου ειρηνικής συνύπαρξης λειτουργιών υγείας, αναψυχής και πρασίνου», με τα 965 στρέμματα του πυρήνα και τους ελεύθερους χώρους των γειτονικών νοσοκομείων. Η εξαγγελία του δεν υλοποιείται ποτέ ενώ από εκείνη την περίοδο και μέχρι σήμερα κατά καιρούς έχουν διαρρεύσει πληροφορίες και έχουν υπάρξει και διάφορα σχέδια για παραχώρηση στρεμμάτων της έκτασης σε ιδιώτες για κατασκευή κτηριακών εγκαταστάσεων.

Το γήπεδο του Παναθηναϊκού και άλλες εξαγγελίες

Πιο έντονη από όλες υπήρξε η προσπάθεια για παραχώρηση τμημάτων για την κατασκευή του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού, 60.000 θέσεων, μαζί με τους βοηθητικούς χώρους. Έχουν γίνει επίσης, εξαγγελίες για τη δημιουργία Ασκληπιείου Ιδρύματος, στρατιωτικής ακαδημίας, πάρκου κυκλοφοριακής αγωγής, χώρων στάθμευσης για το μετρό, νέου νοσοκομείου, καθώς και για κτήρια που θα στεγάσουν υπουργεία. Επιπλέον, υπήρχαν και σκέψεις για την εγκατάσταση ενός από τα 5 δημοσιογραφικά χωριά των Ολυμπιακών Αγώνων αλλά και η μεταφορά των κτηριακών εγκαταστάσεων της «ΑΘΗΝΑ 2004», σχέδια που τελικώς δεν πραγματοποιήθηκαν.

Στην περιοχή η Εκκλησία της Ελλάδος διαθέτει επίσης, 600 στρέμματα γύρω από τον Ιερό Ναό της Αγίας Φωτεινής και διεκδικεί άλλα 1.000. Υπήρξαν δε σχέδια για την ανέγερση Μητροπολιτικού ναού στην «καρδιά» του μελλοντικού μητροπολιτικού πάρκου, σε μια έκταση περίπου 100 στρεμμάτων, ανάμεσα στο στρατόπεδο Φακίνου και το φυτώριο του δήμου Αθηναίων, δίπλα στη λεωφόρο Κατεχάκη αλλά και το ρέμα του Ιλισού. Είναι η ίδια έκταση στα όρια των δήμων Παπάγου και Αθήνας, που είχε επιλεγεί για την κατασκευή του γηπέδου του ΠΑΟ, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται στη Β' ζώνη προστασίας του Υμηττού.

Σήμερα, στο χώρο των 4.500 στρεμμάτων λειτουργούν στρατόπεδα, το νέο κτίριο του ΕΚΑΒ, η ιατρική βιβλιοθήκη, το κέντρο ιατρικής τεκμηρίωσης, το ψυχιατρικό χωριό, ενώ κοντά στο Νοσοκομείο «Σωτηρία» κατασκευάζεται το Ιατροβιολογικό Κέντρο Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών.