ΑΤΤΙΚΟ ΠΡΑΣΙΝΟ | ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Πύργος «Παλατάκι» & Περιβάλλον Χώρος
Χάρτης
Γενική Παρουσίαση
Στοιχεία Χλωρίδας και Πανίδας
Προσβάσεις
Εγκαταστάσεις Αθλητισμού, Πολιτισμού και Αναψυχής
Πληροφορίες - Ωράριο
Νέα - Εκδηλώσεις
Ιστορία - Αρχιτεκτονική
Χώροι Πρασίνου / Χαϊδάρι / Πύργος «Παλατάκι» & Περιβάλλον Χώρος / Εγκαταστάσεις Αθλητισμού, Πολιτισμού και Αναψυχής

Στο χώρο υπάρχει ο Πύργος Παλατάκι που έχει χαρίσει και το όνομά του στην περιοχή και στο οποίο στεγάζεται σήμερα η Διοίκηση του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου, και το κτήριο «Νικολάου Γύζη» όπου στεγάζεται η Βιβλιοθήκη του Δήμου και ένα αναψυκτήριο.

«Πύργος Παλατάκι»

Στα κείμενα του ιστορικού και πολεμιστή Χρήστου Βυζαντίου (1805- 1877) αναφέρεται για πρώτη φορά κάποιος πύργος με κήπο στον οποίο οχυρώθηκε ο Καραϊσκάκης κατά την μάχη του Χαϊδαρίου και αυτή αποτελεί την πρώτη μαρτυρία για την ύπαρξη της έπαυλης με την αρχική της μορφή.

Πύργος ΠαλατάκιΟι πολλές ομοιότητες που παρουσιάζει η αρχιτεκτονική του Πύργου στη σημερινή του μορφή με άλλα έργα του Πολεοδόμου και Αρχιτέκτονα Σταματίου Κλεάνθη (1802- 1862), οδηγούν πολλούς στο συμπέρασμα ότι το «Παλατάκι» είναι έργο δικό του κτισμένο κατά παραγγελία της Sophie de Marbois, γνωστής και ως Δούκισσας της Πλακεντίας (Duchesse de Plaisence), την οποία ο θρύλος ήθελε να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο κτήριο για τις μυστικές συναντήσεις της με το λήσταρχο Νταβέλη.

Άλλη ισχυρότατη εκδοχή, στηριγμένη στα κατασκευαστικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία του Πύργου, θέλει το «Παλατάκι» έργο του Γάλλου Μπουλανζέ (Francois Boulanger).

Τέλος, αρκετοί θεωρούν ότι ο Πύργος οικοδομήθηκε το 1880 από τον Αθηναίο τραπεζίτη Νικόλαο Νάζο, στην ιδιοκτησία του οποίου είχε περιέλθει στα τέλη του προηγούμενου αιώνα η έκταση των 30 στρεμμάτων που περιβάλλουν το χώρο. Ο Νάζος, που για ένα διάστημα υπήρξε διευθυντής του Ωδείου Αθηνών, μετέτρεψε το Παλατάκι σε καλλιτεχνικό κέντρο, όπου σύχναζαν οι μεγάλοι Έλληνες ζωγράφοι Νικηφόρος Λύτρας και Νικόλαος Γύζης.

Στη συνέχεια, ιδιοκτήτης του Πύργου έγινε ο Γεώργιος Θων, επιμελητής των ανακτόρων επί Γεωργίου Α΄. Ο Θων, γνωστός κυρίως από την έπαυλή του στους Αμπελόκηπους, είναι υπεύθυνος για την τοποθέτηση της μαρμάρινης στήλης προς τιμήν του Καρόλου Φαβιέρου μπροστά στην είσοδο του Πύργου. Η στήλη επιστεφόταν από προτομή του Γάλλου αξιωματικού, η οποία δεν βρίσκεται πλέον στην αρχική της θέση.

Αργότερα, μετά το 1890, η έκταση περιέρχεται στην ιδιοκτησία του Χιώτη Εφοπλιστή Αντώνιου Παλιού και δέκα χρόνια αργότερα, το 1900, το κτήριο ανακαινίζεται και ανακατασκευάζεται.

Κατά την περίοδο 1957- 1971 το Παλατάκι στέγασε την ψυχιατρική κλινική «Άγιος Ιωάννης», γεγονός που προκάλεσε σοβαρότατες ζημιές στο εσωτερικό του. Το 1985 περιήλθε στην ιδιοκτησία του Δήμου Χαϊδαρίου και αμέσως ξεκίνησαν οι εργασίες επισκευής και αποκατάστασης του μνημείου. Σήμερα, στο Παλατάκι στεγάζεται η Διοίκηση του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου και παράλληλα χρησιμοποιείται ως εκθεσιακός χώρος.

Αρχιτεκτονική του Πύργου

Ο Πύργος είναι τυπικό δείγμα αρχιτεκτονικής ρομαντικού ιστορισμού με νεογοτθικά στοιχεία. Βασικά του χαρακτηριστικά είναι ο φρουριακός του χαρακτήρας (επάλξεις, γωνιακοί πύργοι, στενά παράθυρα), οι ραδινές αναλογίες και τα γοτθικίζοντα διακοσμητικά στοιχεία, όπως τα παράθυρα με οξυκόρυφα τόξα, ο εξωτερικός κεραμοπλαστικός διάκοσμος, η διαμόρφωση των επάλξεων και των γωνιακών πυργίσκων.

Λεπτομέρεια του Πύργου ΠαλατάκιΟ Πύργος διαθέτει δύο ορόφους, δώμα και ημιυπόγειο, όπου βρίσκονταν τα μαγειρεία και οι βοηθητικοί χώροι. Οι όροφοι αποτελούνται από μικρό αριθμό ψηλοτάβανων αιθουσών, οι μεγαλύτερες από τις οποίες χρησιμοποιούνταν ως τραπεζαρίες και χώροι υποδοχής. Τα ταβάνια είναι κοσμημένα με οροφογραφίες εξαιρετικής ποιότητας. Ο μικρός αριθμός αιθουσών υποδεικνύει ότι το κτήριο χρησιμοποιούνταν ως εξοχική κατοικία, υπόθεση που ενισχύεται και από τη σχετικά μεγάλη απόσταση που χωρίζει το Παλατάκι από το κέντρο των Αθηνών.

Το κυρίως κτήριο πλαισιωνόταν από βοηθητικά κτίσματα, που περιλάμβαναν ξενώνα, στάβλους (το σημερινό αναψυκτήριο «Το Ιστορικό») και ελαιοτριβείο. Το συγκρότημα του ξενώνα αποτελείται από τρεις πτέρυγες: η κεντρική είναι διώροφη και πλαισιώνεται από δύο μικρότερες ισόγειες, οι οποίες πρόσκεινται παρατακτικά και εγκάρσια προς αυτό σχηματίζοντας ένα Γ. Σε αντίθεση με το Παλατάκι, ο ξενώνας είναι νεοκλασικού ρυθμού ως προς την αρχιτεκτονική.


«Κτήριο Νικολάου Γύζη»

Δίπλα στον Πύργο Παλατάκι υπάρχει σήμερα μετά την αποκατάστασή του το κτήριο «Ν. Γύζης», το οποίο διαθέτει περιβάλλοντα χώρο 8,5 στρεμμάτων. Το νεοκλασσικό αυτό αρχιτεκτόνημα, αποτελούσε συμπληρωματικό κτήριο του κεντρικού πύργου και χρησιμοποιείτο για τη φιλοξενία των επισκεπτών (ξενώνας).

Κτήριο «Νικολάου Γύζη»Με το πέρασμα του χρόνου το κτήριο παραμελήθηκε, τα κτίσματα χρησιμοποιήθηκαν και αυτά ως ψυχιατρική κλινική και τελευταία, τη δεκαετία του ’90 μέχρι τις αρχές του 2000, για βιοτεχνική χρήση. Μεγάλο τμήμα της έκτασης είχε οικοπεδοποιηθεί και χτίστηκαν σε αυτό πολυκατοικίες.

Με την απόκτηση το έτος 1985 και την αποκατάσταση του κεντρικού πύργου με τον περιβάλλοντα χώρο των επτά στεμμάτων, ο Δήμος Χαϊδαρίου έθεσε στόχο την απόκτηση και της συνεχόμενης υπόλοιπης έκτασης με το νεοκλασικό κτήριο και τους υπεραιωνόβιους φοίνικες. Έτσι, το 2000 ο Δήμος απέκτησε έκταση 2,5 στρεμμάτων με δικές του δαπάνες και τον Δεκέμβριο του 2001 έκταση πέντε στρεμμάτων με δαπάνες του Υπουργείου Πολιτισμού. Απομένει για απόκτηση μία έκταση 1.035 τ.μ., για να ολοκληρωθεί ο χώρος.

Το 2002 εκπονήθηκε μελέτη αποκατάστασης του κτηρίου και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου. Τον Μάιο του ίδιου έτους ανακαλύφθηκαμν οι τοιχογραφίες του Ν. Γύζη με θέμα τις Τέσσερις Εποχές, οι οποίες ήταν κρυμμένες κάτω από νεότερους επιχρωματισμούς. Αυτή η κάλυψη των τοιχογραφιών επί Το νεοκλασσικό κτήριο «Ν. Γύζης» πριν από τις εργασίες αποκατάστασης και διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρουπολλά χρόνια διαφύλαξε τα έργα διότι έτσι προστατεύτηκαν από την καταστροφή την περίοδο που το νεοκλασικό κτήριο χρησιμοποιήθηκε ακόμη και ως εργαστήριο.

Το έργο της αποκατάστασης του κτηρίου ολοκληρώθηκε το 2006 και με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Χαϊδαρίου το νεοκλασικό κτήριο ονομάστηκε «Ν. Γύζης». Η αίθουσα με τις Τέσσερις Εποχές είναι αποκλειστικά αφιερωμένη στην ανάδειξη των τοιχογραφιών του μεγάλου ζωγράφου, ενώ στους υπόλοιπους χώρους στεγάζεται η Βιβλιοθήκη του Δήμου.

Πηγές:

Αναστασία Λερίου, «Χαϊδάρι, συνάντηση με την ιστορία», Δήμος Χαϊδαρίου 2006.